Μητροπολιτικό Πάρκο Κηφισσού

του Καθηγητή Οικολογίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου κ. Κίμωνα Χατζημπίρου

Περίληψη ομιλίας του Καθηγητή κ. Κ. Χατζημπίρου στη Διημερίδα «Κηφισός – πνεύμονας ζωής της Αττικής» που έγινε το Δεκέμβριο 2009 στην Αθήνα σε συνδιοργάνωση ΦΔΑΚ και ΕΜΠ

Ανάμεσα στα μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα του λεκανοπεδίου της Αθήνας, ξεχωρίζει η θερμορρύπανση με αποκορύφωμα τους συχνούς θερινούς καύσωνες. Η αποτελεσματική αντιμετώπισή της εξαρτάται από τη μείωση της πυκνότητας δόμησης στις περιοχές όπου εκδηλώνεται οξύτερο το πρόβλημα και την συνδυασμένη δημιουργία επιφανειών και διαδρόμων πρασίνου. Η θεώρηση του προβλήματος πρέπει να συνυπολογίζει και την πρόβλεψη μελλοντικών επιπτώσεων από ενδεχόμενες κλιματικές αλλαγές.

Το πολεοδομικό συγκρότημα Αθήνας-Πειραιά χαρακτηρίζεται κυρίως από τα εξής γεωμορφολογικά στοιχεία:

  • Ορεινοί όγκοι Αιγάλεω, Πάρνηθας, Πεντέλης, Υμηττού
  • Παράκτια ζώνη προς Εσωτερικό Σαρωνικό
  • Ποτάμιοι άξονες Κηφισσού, Ιλισσού, Πικροδάφνης

Ο σχεδιασμός νέων χώρων πρασίνου στην περιοχή του λεκανοπεδίου πρέπει να κινηθεί με βασικό γνώμονα τις περιβαλλοντικές ανάγκες, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζει η θερμορρύπανση. Τα Μητροπολιτικά Πάρκα αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την δημιουργία ενός δικτύου διαδρόμων και διαδρομών με δυνατότητες ενοποίησης ορεινών όγκων και παράκτιας ζώνης.

Η σύγκριση ανάμεσα σε Μητροπολιτικά Πάρκα που έχουν εξαγγελθεί είναι χαρακτηριστική. Π.χ. το σχεδιαζόμενο Μητροπολιτικό Πάρκο 965 στρεμμάτων στο Γουδί βρίσκεται σε κεντρική θέση, μακριά από τη θάλασσα, γειτνιάζει με πολλές πυκνοδομημένες περιοχές και εξασφαλίζει μια φυσική διέξοδο προς τον ορεινό όγκο του Υμηττού. Κατά συνέπεια, ο ρόλος του για τον περιορισμό της θερμορρύπανσης αναμένεται κατ’ αρχήν σημαντικός. Αντίθετα, ένα Μητροπολιτικό Πάρκο στο Ελληνικό, σε μια στενή περιοχή μεταξύ βουνού και θάλασσας, αναμένεται να μην έχει αξιόλογη θετική επίδραση στην αντιμετώπιση της θερμορρύπανσης του λεκανοπεδίου. Επιπλέον, η θέση του σε μια δομημένη περιοχή υψηλής ποιότητας και αξίας, σε σχέση με το υπόλοιπο λεκανοπέδιο, δεν συμβάλλει ιδιαίτερα στην εκτόνωση των αναγκών αναψυχής μεγάλων και πυκνοδομημένων περιοχών.

Η κακομεταχείριση της λεκάνης απορροής του Κηφισσού έχει επιβαρύνει επί δεκαετίες τις πιο μειονεκτικές περιοχές του πολεοδομικού συγκροτήματος. Αρχίζει από τον αφανισμό των δασών Πάρνηθας και Πεντέλης και συνεχίζεται με την τσιμεντοποίηση στις πεδινές λεκάνες. Οι όχθες πιέζονται από μπαζώματα και αυθαίρετα κτίσματα, η τμηματική κάλυψη και οι εγκιβωτισμοί του ποταμού επεκτείνονται, ενώ απορρίπτονται αστικά και βιομηχανικά λύματα, σκουπίδια των περιοίκων κ.λπ. Ωστόσο, η υποβάθμιση θεωρείται περίπου φυσιολογική, αφού ο Κηφισσός χαρακτηρίζεται επίσημα σαν αποχετευτικό δίκτυο. Για την προστασία από πλημμύρες, σπάνια πραγματοποιούνται έργα εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο, δηλαδή στην ορεινή λεκάνη. Επικρατούν τάσεις περαιτέρω τσιμεντοποίησης, αν και η αντιπλημμυρική προστασία που παρέχει είναι αμφίβολη.

Ο Κηφισσός, περισσότερο ίσως από άλλες περιοχές, αξίζει να γίνει Μητροπολιτικό Πάρκο. Η φυσική αποκατάσταση του ποταμού είναι μια οικολογική ουτοπία σύμφωνη με τις σύγχρονες τάσεις που επικρατούν στην Ευρώπη, αλλά και υποχρέωση κοινωνικής δικαιοσύνης προς τους ταλαιπωρημένους πληθυσμούς των παρακηφίσιων περιοχών. Ακόμα και σήμερα απομένουν στον Κηφισσό και τους παραποτάμους πολλές ελεύθερες εκτάσεις, τμήματα οχθών με τεράστια πλατάνια, αξιόλογη χλωρίδα και πανίδα, καταρράκτες. Ένα σχέδιο αποκατάστασης με ορίζοντα 20ετίας είναι εφικτό, αν υπάρξει σωστή στρατηγική. Χρειάζεται άμεση εγκατάσταση δικτύου μετρήσεων ποιότητας και ποσότητας νερού, δέσμευση της ελεύθερης γης, σταδιακή απομάκρυνση δομημένου όγκου και ρυπογόνων χρήσεων, ώστε σταδιακά να μετατραπεί όλο το ποτάμι σε φυσικό πάρκο.

Ένα Μητροπολιτικό Πάρκο στον Κηφισσό πρέπει να περιλαμβάνει:

  • Ανάδειξη ιδιαίτερου τοπίου της περιοχής, διαχείριση  και εμπλουτισμό της φυσικής βλάστησης, αύξηση των ανοιχτών χώρων πρασίνου
  • Αυστηρή προστασία δασικής βλάστησης και φυτεύσεις με κατάλληλα είδη στα κεκλιμένα μέρη των λεκανών απορροής
  • Διατήρηση ανοιχτών χώρων μέσα στον αστικό ιστό δίπλα στα ρέματα για να λειτουργήσουν ως λεκάνες εκτόνωσης των πλημμυρών
  • Ελαφρές κατασκευές αναψυχής, μονοπάτια για πεζούς, παρατηρητήρια, μικρά θέατρα, παιχνίδια παιδιών
  • Σταδιακή αποκατάσταση εγκιβωτισμένων τμημάτων, μπαζωμάτων και διευθετήσεων, επαναφορά του παραποτάμιου φυσικού στοιχείου
  • Παρακλάδι του Πάρκου που θα περιλάβει μέρος της περιοχής του Ελαιώνα
  • Στρατηγικό σχεδιασμό για μελλοντικό ενιαίο πάρκο 12.000 στρεμμάτων
Advertisements

Posted on Ιουνίου 7, 2010, in Ομιλίες - κείμενα. Bookmark the permalink. Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Μητροπολιτικό Πάρκο Κηφισσού.

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: